Kuyumcudan altın ya da mücevher alırken kasada kimlik istenmesi, birçok kişiye “Beni niye sorguluyorlar?” hissi verebiliyor. Oysa bu talep çoğu zaman satıcının keyfi değil; MASAK yükümlülükleri kapsamında uygulanan bir kimlik tespiti adımı. Bu yazıda, 185.000 TL eşiğinin ne anlama geldiğini, sizden hangi belgelerin istenebileceğini, verilerin nasıl korunması gerektiğini ve belge verilmezse ne olacağını sade bir dille anlatıyoruz.
185.000 TL eşiği ne demek? Tek işlem değil, “bağlantılı işlemler” de dahil
Kuyumculuk sektöründe, tek seferde ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemde toplam tutar 185.000 TL ve üzeri olduğunda, kimlik tespiti yapılması zorunlu kabul edilir.
Buradaki kritik ifade “bağlantılı işlemler”dir. Yani aynı gün/aynı amaç/aynı müşteri ilişkisi içinde parça parça yapılan işlemler de toplamda değerlendirilir.
Ayrıca sadece tutar eşiği değil; şüpheli durum veya sürekli iş ilişkisi gibi hallerde de tutar gözetmeksizin kimlik tespiti gerekebilir.
Not: MASAK tarafında parasal sınırların güncellenmesine ilişkin duyurularda kimlik tespiti eşiğinin 185.000 TL olarak belirlendiği ifade edilir.
Kimlik tespitinde sizden neler istenebilir?
Uygulamada talep edilen belgeler müşteri tipine göre değişir. Paylaştığınız bilgilendirme sayfasında özetle şu çerçeve veriliyor:
1) Gerçek kişilerden istenebilecekler
- Geçerli kimlik belgesi (T.C. kimlik kartı/nüfus cüzdanı, pasaport veya ehliyet)
- Adres teyidi: ikametgâh belgesi veya son 3 aya ait fatura (elektrik/su/doğalgaz vb.)
2) Tüzel kişilerden (şirketlerden) istenebilecekler
- Ticaret sicil gazetesi örneği
- Vergi levhası
- İmza sirküleri
- Temsile yetkili kişilerin kimlik belgeleri ve yetki belgeleri
“KVKK var, kimliği nasıl verelim?” — Doğru soru bu
Kimlik istenmesi kadar önemli olan ikinci konu verinin nasıl toplandığı, nasıl saklandığı ve kimlerle paylaşıldığı. Paylaşılan metinde, bunun firmanın tercihi değil “yasal zorunluluk” olduğuna; kişisel verilerin KVKK çerçevesinde korunması gerektiğine vurgu yapılıyor.
Güvenli yaklaşım için mini kontrol listesi
- Minimum veri: Sadece gerçekten gerekli bilgi/belge istenmeli.
- Güvenli aktarım: Evrak iletimi gerekiyorsa şifreli kanal/kurumsal süreç tercih edilmeli.
- Yetki sınırı: Evrakları kimlerin görebildiği net olmalı.
- Saklama süresi: Yükümlülük kapsamındaki kayıtlar mevzuata göre belirli süre tutulabilir; Türkiye’de “muhafaza ve ibraz” yükümlülüğü çerçevesinde 8 yıl vurgusu, ilgili metinlerde yer alır.
- Aydınlatma: KVKK aydınlatma metni ve süreç açıklaması müşteriye açıkça sunulmalı.
Kısacası: Kimlik istemek tek başına sorun değil; doğru süreçle istemek zorunluluk, yanlış süreçle istemek risk üretir.
Belge vermezseniz ne olur?
Paylaşılan bilgilendirme metninde, talep edilen kimlik ve belgeler iletilmezse satıcının “yasal yükümlülük” gereği, durum raporu hazırlanarak MASAK’a bildirim yapmak zorunda kalabileceği ifade ediliyor.
Pratik hayatta bunun iki sonucu olur:
- İşlem ilerlemez ya da tamamlanamaz (çünkü kimlik tespiti yapılmadan işlem yapmak uyum riski doğurur).
- Uyum birimi/süreç, “bilgi temin edilemedi” şeklinde iç kayıt/bildirim adımı doğurabilir.
İşletmeler için: Müşteriyle doğru iletişim, uyumun yarısıdır
Kimlik tespiti en çok “iletişim dili” yüzünden kriz çıkarır. Uyum ekibi/tezgâh aynı cümleyi kurmazsa, müşteri kendini suçlu gibi hisseder. En iyi uygulamalar genelde şunlar:
- Tek cümlelik net açıklama: “185.000 TL ve üzeri işlemlerde kimlik tespiti yasal zorunluluktur.”
- Belge listesini standartlaştırma (gerçek kişi / tüzel kişi ayrı)
- Müşteri Tanı Formu sürecini şeffaf anlatma (form linki/QR ile hızlı erişim)
- Veri güvenliği adımlarını görünür kılma (kim görür, nasıl saklanır, ne kadar tutulur)
- Personel eğitimi: Aynı soruya aynı cevap (özellikle “Neden?” sorusuna)
Bu yaklaşım hem müşteriyi rahatlatır hem işletmenin uyum riskini azaltır.
Sık sorulan sorular (FAQ)
185.000 TL altındaysa kimlik hiç istenmez mi?
Genelde eşik altında kimlik tespiti zorunluluğu doğmayabilir; ancak “şüpheli işlem” veya “sürekli iş ilişkisi” gibi durumlarda tutar gözetmeksizin kimlik tespiti gerekebileceği belirtilir.
İşlemi bölerek yaparsam kimlik istemezler mi?
Metinde “birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamı” ifadesi özellikle yer alır. Yani parçalı işlemler de bağlantılıysa toplam tutar üzerinden değerlendirilir.(Ayrıca uyum ekipleri, alışılmadık bölme davranışını risk göstergesi olarak görebilir.)
Şüpheli işlem bildirim süresi kaç gün?
Şüpheli işlem bildirimlerinde, rehber dokümanlarda “şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç 10 iş günü içinde; gecikmesinde sakınca varsa derhal” bildirime vurgu yapılır.
MASAK uyumu; “müşteriye güvenmemek” değil, sistemi suistimal etmeye çalışanlara alan bırakmamaktır. Kimlik tespiti doğru anlatılır, doğru toplanır ve doğru korunursa hem müşteri güveni yükselir hem de işletme gereksiz risk taşımaz.
Finansal güvenlik detaylarda gizlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir. Kurum içi süreçleriniz için uyum birimi ve uzman danışmanlıkla ilerleyin.