1. Yüksek Değerli İşlemler İçin Kimlik Doğrulama
2025–2026 döneminde kuyumculuk sektöründe önemli bir uygulama başladı: 185.000 TL ve üzerindeki altın/değerli maden alım-satımlarında müşterinin kimlik ibrazı zorunluluğu. Bu uygulama MASAK ve Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından dolandırıcılık ve kara para aklamanın engellenmesi amacıyla hayata geçirildi. Kimlik ibrazı olmadan bu tür yüksek değerli işlemler yapılmamalı.
Kimlik ibrazı gereken işlemler:
- Tüzel veya gerçek kişilerin tek alım satımda 185.000 TL ve üzeri altın/kaliteli mücevher alımları
- Aynı gün veya birbirine bağlı olarak yapılan işlemlerin toplamının bu tutarı aşması Bu durumda kimlik bilgileri doğru şekilde kaydedilmeli, belgelenmeli ve gerekli olması halinde MASAK’a bildirilmelidir.
2. İşlem Mahiyeti ve Beyan Zorunluluğu (2026’da Artan Kontroller)
2026 itibarıyla MASAK’ın yeni düzenlemeleri kapsamında, kuyumcular sadece kimlik ibrazı ile yetinmiyor; işlem mahiyeti beyanı ve ilgili bildirimi yapma yükümlülüğü de gündeme geliyor. Yeni Genel Tebliğ’e göre:
Tutarlara göre beyan gereklilikleri:
İşlem Tutarı (TL) | Yapılması Gereken Uyum/Beyan |
200.000 – 2.000.000 | İşlem amacı belirtme + açıklama (min 20 karakter) |
2.000.001 – 20.000.000 | Nakit İşlem Beyan Formu doldurma |
20.000.001 ve üzeri | Form + detaylı açıklama + destekleyici belgeler |
Bu beyanlar, MASAK’ın risk odaklı denetimlerine uygun kayıtlar olması açısından kritik önemde. Belirtilen açıklamaların ve form beyanlarının eksik olması durumunda işlem gerçekleştirilmeyebilir veya kayda takılabilir.
3. Şüpheli İşlem Bildirimi (STR)
Kuyumcuların tüm yüksek tutarlı işlemleri MASAK’a raporlaması gerekmez; ancak şüpheli olarak değerlendirilen işlemler mutlaka MASAK’a bildirilmelidir. Bu, miktar bağımsızdır ve ilgili kanunlara göre zorunludur:
Şüpheli işlem raporu (STR) gerektiren durumlar:
- Müşteri kimliğinde tutarsızlık ve bilgi eksikliği
- Olağandışı davranışlar veya normal sektör uygulamalarının dışında işlem tutarı ve davranışı
- İşlemin kaynağı veya amacı belirsizse
- Birden çok küçük işlemin toplamı yüksek tutarlara denk geldiğinde şüpheli kabul edilirse
Bu tür işlemler, 10 iş günü içinde MASAK’a bildirilmelidir.
4. Kayıt Tutma ve Belge Saklama Yükümlülüğü
MASAK uyumunda yalnızca bildirim yapmak yeterli değil; müşteri kimlik bilgileri, yapılan beyanlar, beyan formları ve tüm ilgili belgeler en az yasal süresi kadar saklanmalıdır. Bu süre genellikle 8 yıldır ve denetimler sırasında sunulmalıdır.
5. Uyumsuzluk ve Cezai Yaptırımlar
Uyum kurallarına uymayan kuyumcular, MASAK ve ilgili düzenleyici kurumlar tarafından idari para cezaları ve diğer yaptırımlarla karşılaşabilir. Özellikle kimlik ibrazı yapılmaması, yanlış bilgi ile beyan formu doldurulması veya şüpheli işlemlerin bildirilmemesi ağır para cezalarına neden olabilir.
2026 İçin Özet: MASAK’a Bildirilmesi Gereken Durumlar
✔️ Kimlik ibrazı gereken yüksek değerli satışlar (185.000 TL +)✔️ Yüksek tutarlı işlemlerde işlem amaç beyanı ve beyan formu✔️ Şüpheli işlem raporlaması (STR)✔️Belgelerin saklanması ve denetime hazır tutulması
2026’da kuyumculuk sektörünün MASAK uyumu sadece kimlik kontrolüyle sınırlı değil; detaylı işlem beyanı, şüpheli işlemlerin zamanında bildirimi ve kayıt saklama süreçleri de önem kazandı. Bu uyum süreçlerine dikkat etmek yasal yükümlülükleri yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda sektörde güven ve şeffaflığı artırır.